هوش هیجانی را بهتر بشناسیم

تا چندین دهه پیش آنچه به عنوان معیار موفقیت افراد شناخته می شد IQ یا ضریب هوشی بود اما در طی دهه های اخیر  مفهوم جدیدی توجه پژوهشگران این عرصه را به خود جلب کرده است. هوش هیجانی یا EQ که با عنوان هوش عاطفی نیز شناخته میشود، مفهومی است که از آغاز قرن بیستم تاکنون تعریف و پژوهش های زیادی را به خود اختصاص داده است. آنچه امروزه به عنوان مرسوم ترین تعریف هوش هیجانی میشنویم و میخوانیم، تعریفی است که دانیل گلمن برای نخستین بار در سال 1995 ارائه داد. در ادامه به بررسی تعریف هوش هیجانی، مولفه های هوش هیجانی، ویژگی های افراد با هوش هیجانی بالا  و همچنین راهکارهای تقویت هوش هیجانی خواهیم پرداخت.

هوش هیجانی چیست؟

طبق تعریف دانیل گلمن هوش هیجانی را میتوان توانایی انگیزه بخشی به خود، پشتکار داشتن در شرایط سختی و سرخوردگی، توانایی تنظیم هیجانات و به تعویق انداختن خواسته ها،  کنترل استرس و جلوگیری از غلبه آن بر قدرت فکر کردن، همدلی با دیگران و امیدواری دانست. اما اگر بخواهیم تعریفی از هوش هیجانی به زبان ساده ارائه دهیم باید گفت: هوش هیجانی توانایی افراد در تشخیص هیجانات در خود و دیگران و واکنش مناسب در افکار و رفتار است. اینکه بدانید احساسات شما چیست و چگونه از این عواطف در جهت تصمیم گیری درست استفاده کنید.

مولفه های هوش هیجانی

دانیل گلمن در سال 2017 در کتاب خود درباره هوش هیجانی، 5 مولفه اصلی را برای هوش هیجانی معرفی میکند:

  • خود آگاهی (Self-awareness)

یکی از فاکتورهای هوش هیجانی خودآگاهی است. فردی که به سطح بالایی از خودآگاهی رسیده باشد، نسبت به نقاط ضعف و قوت خود مسلط خواهد بود و بهتر می تواند از انتقاد سازنده دیگران چیزی بیاموزد.

  • خودتنظیمی یا خود مدیریتی (Self-regulation)

شخصی که هوش هیجانی بالایی دارد، می تواند احساسات و هیجانات خود را کنترل کند و در مواقع لزوم به جای سرکوب احساسات، بالغانه خویشتن داری کند یا آن را بروز دهد.

  • خودانگیزشی (Self-motivation)

اکثر افراد با هوش هیجانی بالا، خودانگیخته هستند. نسبت به شرایط سخت انعطاف پذیری بیشتری دارند و در هنگام ناامیدی خوش بینانه تر به مسائل می نگرند. این افراد به سادگی با محرک هایی مثل پول و قدرت برانگیخته نمی شوند اما جاه طلبی و بلند همتی آنها را از ناامیدی نجات می دهد.

  • همدلی (Empathy)

ویژگی همدلی یکی از مولفه های هوش هیجانی است که باعث می شود افراد نسبت به محیط اطراف خود، دغدغه ها و مشکلات سایر انسان ها و طبیعت حس دلسوزی داشته باشند و با آنها رابطه احساسی برقرار کنند.

  • مهارت اجتماعی (Social Skill)

افراد دارای هوش هیجانی بالا به راحتی در گروه  و تیم با افراد ارتباط برقرار می کنند. این افراد از کار کردن با دیگران لذت می برند و روابطی بر پایه احترام با دیگران دارند.

10 ویژگی افراد با هوش هیجانی بالا

اگر می خواهید بدانید که هوش هیجانی بالایی دارید یا خیر، می توانید با بررسی ویژگی های افرادی که هوش هیجانی بالایی دارند و مقایسه این ویژگی ها در خود به طور نسبی از این موضوع آگاهی پیدا کنید. در ادامه 10 ویژگی افراد با هوش هیجانی بالا را به صورت فهرست وار معرفی خواهیم کرد.

  1. کنجکاوی نسبت به آدمهای جدید
  2. شایستگی در رهبری
  3. خودشناسی درباره نقاط ضعف و قوت
  4. تمایل به اینکه فردی با اخلاق و خوب باشید
  5. کنار آمدن و سازگاری با افراد مختلف
  6. حوصله و شکیبایی در کمک به دیگران
  7. مهارت در خواندن چهره افراد
  8. پیش بینی و حدس شخصیت افراد
  9. انگیزه دادن به خود
  10.  توانایی نه گفتن و دوری از عادات نامناسب

تقویت هوش هیجانی

شاید برای خیلی سوال باشد که آیا افزایش هوش هیجانی امکان پذیر است؟ برخلاف ضریب هوشی IQ که در افراد ثابت است و ذاتی می باشد، هوش هیجانی یک مولفه اکتسابی بوده و قابل تغییر است. هوش هیجانی در افراد با سنین مختلف متفاوت است و این تفاوت بستگی به فعالیت های دارد که افراد در طول دوره زندگی شان انجام می دهند. در ادامه به بیان چندین راهکار و روش برای افزایش هوش هیجانی خواهیم پرداخت.

  1. هر چه با افراد بیشتری تعامل داشته باشید، خواهید آموخت که با هر فرد به چه شکلی ارتباط برقرار کنید زیرا به یک شیوه نمیتوان با همه انسان ها رابطه ایجاد نمود. توسعه مهارت های ارتباطی یکی از بهترین راه ها برای افزایش هوش هیجانی به شمار می رود.
  2. در گفتگوهای درونی با خود به جای استفاده از عبارات و جملات منفی از عبارات مثبت استفاده کنید.
  3. احترام گذاشتن به نظر و عقیده دیگران، حتی اگر به نظر ما مسخره و نادرست باشد. به خاطر داشته باشید که احترام به عقیده دیگران به معنی پذیرفتن و عمل به آن نیست.
  4. توانایی درست گوش دادن یکی از مواردی است که به تقویت هوش هیجانی در افراد کمک می کند. سعی کنید در تعامل با افراد با دقت و حوصله به صحبت های آنها گوش دهید و تا انتهای صحبت وسط حرف هایش نپرید.
  5. یکی از تمرینات جالبی که برای افزایش هوش هیجانی میتوان انجام داد، تماشای یک برنامه تلویزیونی یا فیلم بدون صدا است. سعی کنید در این حالت از روی حالت چهره  و حالت بدن افراد حرف ها و احساسات شان را تشخیص دهید.
  6. یکی از بهترین راه ها برای تشخیص و تسلط بر احساسات، نوشتن آنهاست. سعی کنید عواطف و احساساتی که در طول روز داشته اید را یادداشت کنید. با این کار درک بهتری از آنها خواهید داشت و به خودآگاهی خواهید رسید.

کلام آخر اینکه هوش هیجانی بر هر جنبه از زندگی افراد اثرگذار است و افزایش آن راه حلی برای داشتن یک زندگی متعادل است. هوش هیجانی را میتوان با تمرین مهارت ها و مولفه های اصلی آن تقویت کرد. اما یادگیری نیاز به زمان دارد و نباید در این مورد عجله داشته باشید.

ارسال شده توسط
نگار آنت

0 نظر

کامنت بگذارید